Nieuws

Van 7 t/m 10 oktober: HONGAARSE FILMDAGEN

Filmhuis Lumen besteedt voor het eerst in haar geschiedenis wat uitgebreider aandacht aan de Hongaarse cinema tijdens de Hongaarse Filmdagen met drie speelfilms en een docudrama.

Niet dat we nooit Hongaarse films vertonen, integendeel, maar het is nu eenmaal zo dat van de tientallen speelfilms die er jaarlijks in Hongarije gemaakt worden er maar een enkele (zoals bv. afgelopen jaar DELTA) de Nederlandse filmtheaters bereikt. Dat was vroeger wel anders. Vooral in de jaren tachtig van de vorige eeuw, vóór de val van het communisme, werden in Nederland met enige regelmaat ‘Hongaarse Filmdagen’ georganiseerd waarin het publiek in diverse steden de ontwikkelingen in de Hongaarse cinema, die in die tijd tot opvallende bloei kwam, bijna op de voet kon volgen. Maar met het verdwijnen van het communisme stopte ook de staatssubsidie op filmproductie en in de jaren daarna beleefde de Hongaarse cinema een moeilijke periode. Tegenwoordig gaat het weer beter en is er een nieuwe generatie – vaak nogal eigenzinnige – filmmakers opgestaan die meer en meer aan de weg timmert. Reden genoeg om de ‘Hongaarse Filmdagen’ nieuw leven in te blazen! In samenwerking met de Hongaarse Ambassade hebben we vier recente films uitgezocht die speciaal voor dit minifestival naar Nederland worden gehaald.

Het festival wordt geopend door de ambassadeur van Hongarije, Dávid Szesztai. Deze openingsavond wordt feestelijk omlijst met een Hongaarse wijnproeverij. Op vrijdag 8 oktober zal regisseur Gabor Dettre zijn film zelf komen toelichten en vragen van het publiek beantwoorden.

donderdag 7 oktober, 19.30 uur Openingsavond in aanwezigheid van Dávid Szesztai, ambassadeur van Hongarije

TRANSMISSION (Adás)

regie: Roland Vranik
met: Sándor Terhes, Zoltán Rátóti, Károly Hajduk, Kata Wéber, Éva Kerekes
2009, kleur, 90 min., Engels ondertiteld

In een anoniem kustplaatsje in de nabije toekomst proberen de bewoners zich aan de nieuwe omstandigheden aan te passen nadat computers, televisies, telefoons en andere communicatiemiddelen op mysterieuze wijze zijn uitgevallen en heel het openbare leven is lamgelegd. Voornaamste probleem is het invullen van de tijd; met behulp van generatoren en accu’s kan de lokale bioscoop nog net draaiend gehouden worden, maar daarmee heb je het amusement wel zo’n beetje gehad. Chaos ligt op de loer.
De film concentreert zich op drie broers die ieder op hun eigen manier de nieuwe realiteit tegemoet treden. Henrik, de oudste, lijdt aan slapeloosheid nu hij niet meer bij de tv in slaap valt; Vilmos, de middelste, wordt helemaal in beslag genomen door z’n gezin terwijl de jongste, Ottó, een nieuwe relatie begint met de ontheemde Julia. Elders in de stad beginnen zonder verklaring mensen te verdwijnen…
Met verontrustende, prachtig gecomponeerde beelden, een spookachtige soundtrack en shockerende momenten van geweld slaagt regisseur Vranik erin in zijn tweede film (zijn debuut, BLACK BRUSH was in 2006 te zien in Rotterdam) direct vanaf het begin een gevoel van onrust over te brengen. Toch leunt de film niet helemaal op z’n esthetische kwaliteiten. Het degelijke scenario zit vol droogkomische humor, de regie is consequent en de acteurs houden de emoties beperkt, hetgeen bijdraagt aan de geloofwaardigheid van de film. TRANSMISSION, eerder dit jaar enthousiast onthaald op het Amsterdam Fantastic Film Festival, is een originele, intrigerende en fraai vormgegeven meditatie over een tot stilstand gekomen samenleving.

Na de voorstelling is er gelegenheid tot het proeven van Hongaarse wijnen, verzorgd door Miranda Beems Wine Import Amsterdam.

vrijdag 8 oktober, 19.30 uur

TABLEAU (Tabló)

regie: Gábor Dettre regisseur aanwezig
met: Zoltán Mucsi, Imre Csuja, Peter Scherer
2008, kleur, 120 min., Engels ondertiteld of gesproken

Wanneer een rijke antiekhandelaar is vermoord ontdekt de politie al gauw dat de dode betrokken was bij vrouwenhandel en prostitutie. De zaak komt in handen van de gedesillusioneerde politieluitenant György, van Roma (zigeuner)-afkomst, die naarmate zijn onderzoek vordert steeds meer te maken krijgt met vooroordelen tegen Roma, zelfs van zijn collega’s. Belangrijkste verdachte is Béla, een andere Rom die een relatie had met de vrouw van de vermoorde, maar György is niet overtuigd van diens schuld. Het wordt nog gecompliceerder als György besluit één van de slachtoffers van de antiekhandelaar, het tienermeisje Ágnes – ook Rom, en door iedereen gezocht – te beschermen en tegen de wil van zijn vrouw in zijn huis te verbergen.
TABLEAU is een tamelijk duistere schets van een samenleving vol etnische rancune, gekaderd binnen de conventies van een politieverhaal. Voorkennis van de sociale situatie in Hongarije is niet vereist: wat we te weten komen over de spanningen tussen allochtone en ‘echte’ Hongaren (belichaamd in György’s chef, kapitein Kocsis) volgt eenvoudig uit de verhoren, het handwerk, de speculaties onder de politiemensen, de getuigen en de verdachten. Luitenant György is met zijn verlopen kop net zo ‘hard boiled’ als zijn Amerikaanse genre-collega’s, maar hij is ook Oost-Europees: emotioneel, verscheurd door twijfel aan zichzelf, en nog steeds verliefd op z’n vrouw.

De regisseur van TABLEAU, Gabor Dettre, is bij de voorstelling aanwezig en zal vragen uit het publiek beantwoorden. Dettre (1956, Debrecen) studeerde rechten en week om politieke redenen in 1979 uit naar de VS. Daar leerde hij films maken, gaf hij les in filmmontage en maakte hij diverse korte en lange films en televisieprogramma’s voor CBS. In 1994 keerde hij terug naar Hongarije, waar hij films bleef maken die hem verschillende prijzen op internationale festivals opleverden.

zaterdag 9 oktober, 19.30 uur

PAPER PLANES (Papírrepülők)

regie: Simon Szabó
met: Eszter Bódi, Nóra Lili Hörich, Ágnes Hajdú, István Znamenák
2009, kleur, 94 min., Engels ondertiteld

PAPER PLANES is een authentiek en dynamisch portret van zoekende jongeren tegen de achtergrond van de Boedapester undergroundscene, begeleid door een vibrerende soundtrack. De film begint met een hippe montage van panoramische beelden van Boedapest op een stevige techno-beat, en duikt daarna in de levens van haar jonge bewoners en hun dromen en worstelingen: Zoli, een would-be schrijver met een stevige ‘writer’s block’; Andris en Roland, twee DJ’s op zoek naar de perfecte beat; Titi, een heimelijk lesbische cassière die graag ontwerpster wil worden; een aantal tieners die experimenteren met drugs en vrije seks. In zijn speelfilmdebuut leidt regisseur Simon Szabó, zelf een goede bekende van de scene, ons langs een aantal subcultuurtjes en de mensen daarachter, perfect begeleid door goedgekozen dubstep en drum n’ bass-klanken. De veelal niet professionele acteurs die zichzelf spelen, de natuurlijke belichting en het ‘uit de hand gedraaide’ camerawerk (met een digitale camera) dragen veel bij aan de authentieke, bijna documentaire-achtige uitstraling van deze energieke film, die tijdens de voorlaatste nationale Film Week een gedeelde prijs voor Beste Film (zeg maar een Hongaars Gouden Kalf) mocht ontvangen.

zondag 10 oktober, 19.30 uur

ISKA’S JOURNEY (Iszka utazása)

regie: Csaba Bollók
met: Máría Varga
2007, kleur, 93 min., Engels ondertiteld

Dit docudrama vertelt het verhaal van Iska (lang blijft onduidelijk of het een jongen of meisje is), een twaalfjarig straatkind dat in een grauw mijnwerkersstadje aan geld probeert te komen door op vuilnisbelten naar bruikbare spullen te zoeken. Het geld dat ze bij elkaar scharrelt wordt afgenomen door haar alcoholische moeder, en als het niet genoeg is naar moeders zin krijgt ze nog klappen ook. Toch lijkt Iska vastbesloten aan de armoede en ellende te ontsnappen.
De indrukwekkende hoofdrol wordt gespeeld door de 14-jarige Máría Varga, die in het echt ook zo’n soort leven leidde. Regisseur Bollók ontmoette haar toen hij foto’s maakte van straatkinderen. Hij werd getroffen door de mengeling van levenslust en kwetsbaarheid van het meisje. Na haar vertrouwen gewonnen te hebben, namen ze in veertig dagen deze film op, een losjes geconstrueerd plot met veel feiten uit Máría’s leven. De hoofdrol is dan ook een heel sterk punt en geeft de film een tragische charme.
De bezigheden van Iska, de troosteloze landschappen, de lange stiltes en de natuurlijke dialogen maken een zeer realistische indruk, wat het verhaal des te schrijnender maakt. Gaat het Iska lukken zich los te worstelen, of wordt ze alsnog ingehaald door de boze buitenwereld? Aan haar vastberadenheid zal het niet liggen…