Loveless

Nieuwe film van Andrey Zvyagintsev (Leviathan, The Return) geeft een gitzwarte maar treffende inkijk in de Russische maatschappij door het verhaal van een stel in echtscheiding te vertellen, met prachtige shots, verstilde beelden en lange takes.

12 Seks Grof taalgebruik


De Russische regisseur Andrey Zvyagintsev is een vaste gast op grote filmfestivals en dit jaar werd zijn nieuwe film Loveless bekroond met de Juryprijs tijdens het filmfestival in Cannes.

Boris en Zhenya zijn verwikkeld in een vechtscheiding. Ze hebben onafgebroken ruzie en proberen zo snel mogelijk van elkaar en hun appartement af te komen. Allebei hebben ze een nieuwe relatie: Boris met een jonge vrouw, die inmiddels zwanger van hem is en Zhenya met een rijke man. Het grote probleem is wie Alyosha, hun 12-jarige zoon, ‘neemt’. Veel oog hebben ze niet voor hem. Tijdens weer een knallende ruzie over de toekomst van hun zoon merken ze niet dat hij mee luistert. Zijn reactie levert een van de krachtigste beelden van de film. Een tijdje later is Alyosha verdwenen.

Tot zover zou het nog een universeel verhaal kunnen zijn. Maar wie eerder films van Zvyagintsev zag, weet dat zijn films altijd uitnodigen tot filosofische interpretaties tot op het niveau van de Russische maatschappij. Hij laat je ruim twee uur kijken naar absoluut onsympathieke personages: voor de kille Zhenya is alles uiterlijk, ze is continu in de weer met haar telefoon en social media, maar echt ‘verbonden’ is zij met bijna niemand. Boris, type knuffelbeer, is vooral bezorgd om zijn werk, omdat zijn fanatiek orthodoxe baas alleen mensen in dienst heeft die getrouwd zijn en gezinnen hebben. Het is ook maar de vraag of zijn nieuwe vriendin weet dat hij al een kind heeft. Dat je toch interesse houdt in die vreselijke mensen, komt ook doordat hij de liefdeloosheid voorstelt als een erfelijke ziekte: de scènes met de moeder van Zhenya (“Stalin op hakken”) maken veel duidelijk. En ook is er ruimte voor hoop: waar de politie met veel gezucht en gesteun voor de vorm wat papierwerk over de verdwijning in orde maakt en bijna letterlijk zegt dat ze niet elk verdwenen kind kunnen gaan zoeken, is er een grote vrijwilligersorganisatie die professioneel en daadkrachtig aan het zoeken gaat.

De verleiding is groot om de hele film als metafoor te beschouwen voor de staat van de Russische maatschappij. Clues geeft Zvyagintsev genoeg. Op de televisie is veel propaganda over het conflict tussen Rusland en Oekraïne te zien; nog zo’n verpest huwelijk. Het slotbeeld laat helemaal weinig aan de verbeelding over. En dan het feit dat de ouders in het land waar kinderlozen een beetje als mislukkelingen beschouwd worden, familiewaarden niet bepaald hoog hebben zitten en alleen oog voor zichzelf hebben. Zo krijgt het verhaal van één mislukt huwelijk de proporties van iets veel groters. Een film om nog lang over na te praten.